„Кога лебарките стануваат светилки“, Осврт Оливере Станковске, списатељице савремене македонске поезије и прозе

Оливера Станковска

ШТО ДУБЉЕ ЗАРОНИМО У СВОЈ УНУТРАШЊИ СВЕТ, ТО СМО БЛИЖИ СВЕТУ ОКО НАС

Реч-две о књизи „Кад се бубашвабе претворе у свице“ ауторке Радмиле СтанковићАко је задатак писца да емоције претвори у мисли, а мисли у речи, с правом бих рекла да је ауторка књиге кратких креативних прича (једног од тежих облика или врста креативних израза, који нам пружа духовну награду кроз вешто поређан ток мисли), под насловом „Кад се бубашвабе претворе у свице“, Радмила Станковић, која слој по слој гради структуру и суштину својих текстова, дотакла врх овог специфичног књижевног облика, пружајући читаоцу могућност да, конзумирајући речи из њеног света, заронимо у сопствени унутрашњи свет, преиспитамо сопствене кораке и сагледамо сопствене светле и тамне стране.Тако читалац претвара речи ауторке у мисли, мисли буде емоције и ту се успешно затвара круг између аутора, књиге и читаоца, што показује да је писац савладао занат писања кратких креативних прича до савршеног књижевног производа.Ауторка Радмила Станковић вешто плиће основне линије прича кроз интеграцију, сукобе, напетост, неизвесност и све време држи пажњу читаоца који лакомо упија речи и стрпљиво чека крај који нуди савршен расплет или закључак, али у овом случају краја нема. Књига поручује: „поново, од почетка“, јер са сваким наредним читањем добијамо ново, дубље сазнање и хтели или не, неприметно духовно растемо и сазревамо.Ауторка у причама ретко или готово никада не користи недоречености, нити осећамо колебање у њима, напротив, као да увек зна у ком правцу да нас води како би нас довела до одговора на одређена питања или стања. Црпи инспирацију из свог унутрашњег света, користи речи које благотворно делују на читаоца и он као пуж полако клизи низ редове, док га она води уверљивим путем, дубоко га упија и оставља трагове у његовом унутрашњем свету, налик на „спирални начин доказивања“ Карла Јунга, што додатно доприноси томе да задобије читалачко поверење. Али, Радмила Станковић не намеће своје мишљење да бисмо га прихватили као тачно и исправно. Она нас провоцира да размишљамо о теми и сами дођемо до сопствених сазнања и закључака. На крају се суочавамо с истином, остајемо смирени, интегрисани, „Ја“ и наше „друго Ја“ живе у миру и допуњују једно друго, тачније, наступа права катарза.Ликови у причама доживљавају емотивно просветљење и они су живи. Заправо, то је успешан корак аутора – да од ликова направи личности са којима ћемо се стопити, повезати, волети их или мрзети, ликови хероји који буде емоције. Ауторка вешто ствара сукобе између ликова или између „лирског ЈА“ и „ЈА“, због чега су и приче живе, стварне, истините, утичу на читаоца и добијају праву светлост.Ауторка буквално дубоко копа по најрањивијим темама за људски род, по прошлости и сидрима у њој, јер дубоко закопана историја и стари обрасци се појављују и (поново) дешавају не да бисмо их још једном проживели онакве какви су били, већ да бисмо их доживели поново да бисмо их променили на боље, у одређено време и простор где нема могућности за лажи, у тренуцима када престајемо да бежимо и суочавамо се са собом.Зато лична трансформација ликова у причама долази као производ дубоких духовних промишљања аутора, све с циљем да се помилује свест читаоца и он пробуди.Ауторка Радмила Станковић има савршену контролу над причама. Оне имају ритам, темпо и радњу која достиже кулминацију са ефектним крајем, а знамо да крај краси дело. Није случајно што свака наредна прича добија нову димензију и другачија је од претходне, што нам показује разноликост могућности које имамо при писању, могућност да користимо форму према личном избору у односу на наративну структуру прича и могућност да приче буду писане у првом, трећем лицу или као непознати приповедач који нас спонтано уводи у радњу.Зато бих рекла да је ова књига уједно одличан водич или путоказ за све оне који желе да уђу у свет креативног писања кратких прича.Иако нас рукопис наводи да га назовемо аутобиографским, физички опипљиво живим искуством које ефикасно повезује читаоца са стварним или измишљеним светом писца, посебно јер је већина прича написана у првом лицу, ипак кроз вешто ткање тока мисли дишу биографије и мисли многих од нас читалаца.За крај бих рекла: храброст је, али у исто време и врлина поделити свој унутрашњи свет са другима, зато хвала за овај предивни духовни сплет креативних кратких бисера – књигу под насловом „Кад се бубашвабе претворе у свице“ ауторке Радмиле Станковић, која отвара прозоре и у најмрачније собе наше затворене душе.

Оливера Станковска
песникиња, списатељица, креативни уметник.

КОЛКУ ПОДЛАБОКО НАВЛЕГУВАМЕ ВО НАШИОТ ВНАТРЕШЕН СВЕТ, ТОЛКУ СМЕ ПОБЛИСКИ СО СВЕТОТ ОКОЛУ НАС

Збор – два за книгата „Кога лебарките стануваат светилки“ од авторката Радмила Станковиќ

Радмила Станковиќ

Доколку задачата на писателот е емоциите да ги претвори во мисли, а мислите во зборови, со право би рекла дека авторката на книгата со кратки креативни раскази ( една од потешките форми или видови на креативни изблици која ни дава духовна награда преку вешто подредениот тек на мислите) насловена како: “Кога лебарките стануваат светулки“, Радмила Станковиќ која слој по слој ја гради структурата на основата и суштината на текстовите, го допира врвот на оваа специфична книжевна форма при што на читателот му дава можност консумирајќи ги зборовите од нејзиниот свет да навлезе во својот внатрешен свет, да ги преиспита сопствените чекори и да ги согледа сопствените светли и темни страни. При тоа, читателот ги претвора зборовите на авторката во мисли, мислите будат емоции и тука успешно се затвара кругот помеѓу авторот, книгата и читателот, што покажува дека писателот го совладал занаетот на пишување на кратки креативни раскази до совршен книжевен производ.Авторката Радмила Станковиќ вешто ги ткае основните линии на расказите, преку интеграција, конфликти, напнатост, неизвесност за цело време го држи вниманието на читателот кој лакомо ги голта зборовите и трпеливо го чека крајот кој нуди совршен расплет или заклучок, но во овој случај не постои крај, книгата вели: „повторно, од почеток“, бидејќи со секое наредно препрочитување добиваме ново, подлабоко сознание и сакале или не неосетно раснеме и духовно созреваме.Авторката во расказите ретко или воопшто не користи недоречености, ниту насетуваме двоумење во нив, напротив како секогаш да знае во која насока да движи за да нѐ доведе до одговорот на одредени прашања или состојби. Црпи инспирација од својот внатрешен свет, користи зборови кои благопријатно делуваат на читателот и тој како полжав ползи по редовите, а таа го води по еден убедлив пат, длабоко го апсорбира и остава траги во неговиот внатрешен свет, налик на „спиралниот начин на докажување“ на Карл Јунг што дополнително допринесува да ја стекне читателската доверба. Но, Радмила Станковиќ не го наметнува своето мислење за да го прифатиме како точно и правилно. Таа нѐ провоцира да размислуваме за темата и сами да дојдеме до сопствени сознанија и заклучоци. На крајот се соочуваме со вистината, остануваме смирени, интегрирани, „Јас“ и нашето „второ Јас“ живеат во мир и се надополнуваат едно со друго, поточно настапува вистинска катарза.Ликовите во расказите добиваат емотивно просветлување и тие се живи. Всушност, тоа е успешниот чекор на авторот, да направи од ликовите личности со кои ќе се споиме, ќе се поврземе, ќе ги сакаме или мразиме, ликови херои кои будат емоции. Авторката вешто создава конфликти помеѓу ликовите или помеѓу „лирското ЈАС“ и „ЈАС“ поради што и расказите се живи, реални, вистинити, влијаат врз читателот и ја добиваат вистинската светлина.Авторката буквално длабоко копа по најранливите теми за човечкиот род, по минатото и сидрата во него, зашто длабоко закопаната историја и старите обрасци се јавуваат и (се) повторуваат не со цел повторно да ги преживееме како такви, туку да ги преживееме повторно за да ги промениме на подобро, во одредено време и простор каде нема можност за лаги, во моменти кога престануваме да бегаме и се соочуваме со себе. Затоа личната трансформација на ликовите во расказите доаѓа како производ на длабоките духовни размисли на авторот, сѐ со цел да се погали свеста на читателот и тој да се пробуди.Авторката Радмила Станковиќ има совршена контрола над расказите. Тие имаат ритам, темпо и дејствие кое достигнува кулминација со ефективен крај, а знаеме дека крајот го краси делото. Не случајно секоја наредна приказна добива нова димензија и е поинаква од претходната што ни ја покажува разноликоста на можностите кои ги имаме при пишување, можност да користиме форма според личен избор во однос на наративната структура на расказите и можност расказите да бидат пишувани во прво, трето лице или како непознат раскажувач кој спонтано нѐ внесува во дејството. Затоа би рекла дека оваа книга е воедно одличен водач или патоказ за сите оние кои сакаат да навлезат во светот на креативното пишување на кратки креативни раскази. Иако ракописот нѐ наведува да го наречеме автобиографски, физички опипливо живо искуство кое ефикасно го поврзува читателот со реалниот или измислениот свет на писателот, особено што повеќето од расказите се напишани во прво лице, сепак низ вештото ткаење на текот на мислите дишат биографии и мисли на многумина од нас читателите.За крај би рекла: храброст е, но во исто време и доблест да го споделиме својот внатрешен свет со другите, затоа благодарам за овој прекрасен духовен сплет од креативни кратки бисери, книга насловена како „Кога лебарките стануваат светулки“ од авторката Радмила Станковиќ која ги отвара прозорците и на најтемните соби од нашата затворена душа.


Оливера Станковска
поет, писател, креативен уметник

Делић са премијерног представљања књиге